opracowała: mgr Bożena Jażdżewska





Spis treści:







Etyka komputerowa w świetle prawa autorskiego



Charakterystyka zajęć

1. Klasa: I L.O
2. Temat: Etyka komputerowa w świetle prawa autorskiego.
3. Czas trwania: 45 minut.
4. Cele lekcji:

    Poznawczy:

    Uczeń powinien poznać jakie korzyści i ograniczenia wypływają z używania legalnego oprogramowania, oraz co to są programy shareware i freeware.

    Kształcący:

    Uczeń powinien umieć rozróżnić oprogramowanie shareware i freeware.


6. Metody nauczania: ćwiczenia, wykład.
5. Środki dydaktyczne: Tablica, podręcznik, komputer i oprogramowanie.
6.Przebieg lekcji:

    a) Podanie tematu lekcji i uświadomienie uczniom celu lekcji.
    b) Sprawdzenie wiadomości z lekcji poprzedniej (np. z takich zagadnień, których znajomość jest niezbędna na obecnej lekcji).
    c) Podanie nowego materiału.
    d) Kontrola i utrwalenie wiadomości i umiejętności: sformułowanie pytań dotyczących celów lekcji.
    e) Podsumowanie.
    f) Zakończenie: Zadanie pracy domowej.





Kierowanie procesem przyswajania wiadomości i kształtowania umiejętności



USTAWA z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.



Rozdział 7. Przepisy szczególne dotyczące programów komputerowych


Art. 74.
1. Programy komputerowe podlegają ochronie jak utwory literackie, o ile przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej.

2. Ochrona przyznana programowi komputerowemu obejmuje wszystkie formy jego wyrażenia, w tym wszystkie formy dokumentacji projektowej, wytwórczej i użytkowej. Idee i zasady, będące podstawą jakiegokolwiek elementu programu komputerowego, w tym podstawą łączy, nie podlegają ochronie.

3. Prawa majątkowe do programu komputerowego stworzonego przez pracownika w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy przysługują pracodawcy, o ile umowa nie stanowi inaczej.

4. Autorskie prawa majątkowe do programu komputerowego, z zastrzeżeniem przepisów art. 75 ust. 2 i 3, obejmują prawo do:

    1)
    trwałego lub czasowego zwielokrotnienia programu komputerowego w całości lub w części jakimikolwiek środkami i w jakiejkolwiek formie; w zakresie, w którym dla wprowadzania, wyświetlania, stosowania, przekazywania i przechowywania programu komputerowego niezbędne jest jego zwielokrotnienie, czynności te nie wymagają zgody uprawnionego,

    2)
    tłumaczenia, przystosowywania, zmiany układu lub jakichkolwiek innych zmian w programie komputerowym, z zachowaniem praw osoby, która tych zmian dokonała.

    3)
    publicznego rozpowszechniania, w tym najmu lub dzierżawy, programu komputerowego lub jego kopii. Wraz z pierwszą sprzedażą egzemplarza, na którym program został utrwalony, przez uprawnionego lub za jego zezwoleniem, wyczerpuje się prawo do rozpowszechniania tego egzemplarza; nie narusza to prawa do kontroli dalszego najmu lub dzierżawy programu komputerowego lub jego egzemplarza.


Art. 75.
1. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, czynności wymienione w art. 74 ust. 4 pkt 1 i 2 nie wymagają zgody uprawnionego, jeżeli są niezbędne do korzystania z programu komputerowego zgodnie z jego przeznaczeniem, w tym do poprawiania błędów przez osobę, która legalnie weszła w jego posiadanie.

2. Nie wymaga zezwolenia uprawnionego:

    1)
    sporządzenie kopii zapasowej, jeżeli jest to niezbędne do korzystania z programu komputerowego. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, kopia ta nie może być używana równocześnie z programem komputerowym,
    2)
    obserwowanie, badanie i testowanie funkcjonowania programu komputerowego w celu poznania jego idei i zasad przez osobę uprawnioną na podstawie umowy do korzystania z egzemplarza programu komputerowego, jeżeli będąc do tych czynności upoważniona dokonuje tego w trakcie wprowadzania, wyświetlania, stosowania, przekazywania lub przechowywania programu komputerowego,
    3)
    zwielokrotnianie kodu lub tłumaczenie jego formy w rozumieniu art. 74 ust. 4 pkt 1 i 2, jeżeli jest to niezbędne do uzyskania informacji koniecznych do osiągnięcia współdziałania niezależnie stworzonego programu komputerowego z innymi programami komputerowymi, o ile zostaną spełnione następujące warunki:

      a) czynności te dokonywane są przez licencjobiorcę lub inną osobę uprawnioną do korzystania z egzemplarza programu komputerowego bądź przez inną osobę działającą na ich rzecz,

      b) informacje niezbędne do osiągnięcia współdziałania nie były uprzednio łatwo dostępne dla osób, o których mowa pod lit. a,

      c) czynności te odnoszą się do tych części oryginalnego programu komputerowego, które są niezbędne do osiągnięcia współdziałania.

3. Informacje, o których mowa w ust. 2 pkt 3, nie mogą być:
    1)
    wykorzystane do innych celów niż osiągnięcie współdziałania z niezależnie stworzonym programem komputerowym,
    2)
    przekazane innym osobom, chyba że jest to niezbędne do osiągnięcia współdziałania z niezależnie stworzonym programem komputerowym,
    3)
    wykorzystane do rozwijania, wytwarzania lub wprowadzania do obrotu programu komputerowego o istotnie podobnej formie lub do innych czynności naruszających prawa autorskie.
Art. 76.
Postanowienia umów sprzeczne z art. 75 ust. 2 i 3 są nieważne.

Art. 77.
Do programów komputerowych nie stosuje się przepisów art. 16 pkt 3-5, art. 20, 23, 27, 28, 30, 49 ust. 2 oraz art. 56, 60 i 62.




Jak i skąd zdobywać darmowe programy?

Po wprowadzeniu ustawy o ochronie praw autorskich wzrosło zainteresowanie oprogramowaniem, które jest dostępne bezpłatnie. Są to często programy mogące stanowić wystarczające narzędzie do pracy (edytory, arkusze kalkulacyjne), które dostępne są legalnie po kosztach dyskietek. Rozróżniamy tu dwa typy programów. Programy freeware są całkiem za darmo. Rozprowadzane są po cenie nośnika plus koszty kopiowania. Są one także dostępne dla użytkowników Internetu. Drugim typem programów jest shareware. Są to programy udostępniane użytkownikom na zasadzie wypożyczenia na krótki okres, w którym można się z programem zapoznać. Umowa głosi, że dłuższe korzystanie z programu, a także wszelkie wykorzystanie w celach komercyjnych, wymaga uiszczenia opłaty licencyjnej, zwykle dość niskiej.

Prawo autorskie weszło w życie w Polsce z dniem 07.01.1994 r. Oznacza to, że od tego dnia możemy odpowiadać przed sądem za złamanie tegoż prawa.




1. Najważniejsze ograniczenia wynikające z korzystania z licencjonowanego oprogramowania:

    Ograniczenie liczby kopii używanego programu (zwykle licencja określa ile kopii możemy używać)

    Zakaz udostępniania programu innym użytkownikom


Należy sobie zdawać sprawę z tego, iż pożyczanie programów osobom trzecim jest również łamaniem prawa autorskiego jeśli nie zezwala na to umowa licencyjna, z którą należy się bezwzględnie zapoznać przed dokonaniem zakupu oprogramowania.




2. Najważniejsze korzyści wynikające z używania licencjonowanego oprogramowania:

    - Upgrade - prawo do zniżkowego zakupu nowych wersji programu
    - Bezpłatne porady (pomoc techniczna)
    - Serwis pogwarancyjny
    - Jeżeli posiadamy oprogramowanie z przed dnia 07.01.1994 r podlegamy amnestii, to znaczy że możemy używać tego programu jako właściciel stosując się do obecnych przepisów prawnych.


Aby można było sprawdzić oprogramowanie które chcemy zakupić udostępnia się programy za darmo. Są to programy typu shareware lub freeware

Shareware - programy za darmo umożliwiające sprawdzenie danego programu, jeśli program się podoba klientowi może kupić wersję komercyjną.
Programy tego typu posiadają pewne ograniczenia np.:

    a) Ograniczenie ilości uruchomień, np. po 40 uruchomieniach programu nie można już uruchomić. b) Ograniczenie czasowe np. program uruchamia się przez 30 dni c) Ograniczenie funkcji programu np. w programie graficznym nie można zapisać pliku.


Freeware - są całkiem za darmo nie posiadają ograniczeń.

Uczniowie uruchamiają wcześniej zainstalowane programy shareware i freeware. Objaśniamy jak rozpoznać takie oprogramowanie (zazwyczaj jest to napisane na winiecie rozpoczynającej lub kończącej program, jak też w Informacji o programie (About) w menu.


***

[spis treści]




© Opracowanie graficzne i wykonanie strony: Bartek Małecki